VWO-klassen Nieuw West stromen leeg, kopte het Parool donderdag 18 januari. VWO en HAVO-leerlingen uit Nieuw West kiezen steeds vaker voor een dagelijkse fietstocht naar Zuid of Centrum. Binnen de Ring A10 geldt het omgekeerde. Daar stromen de VMBO-klassen leeg. Dit roept twee vragen op.

Ten eerste, hoe erg is deze ontwikkeling? En ten tweede, is deze trend nog keerbaar?

Je kan je afvragen of het op individueel niveau erg is dat VWO leerlingen uit Nieuw-West, maar ook uit Zuid-Oost en Noord, massaal kiezen voor een school binnen de Ring in plaats van in hun eigen stadsdeel. Door buiten hun stadsdeelgrenzen te treden, krijgen ze een bredere blik op de wereld. Bovendien, fietsen is gezond.

Segregatie
Vanuit een maatschappelijk perspectief doemt echter een grimmig beeld op van een steeds dieper wordende segregatiekloof. Een kloof die loopt tussen sociaal economische en culturele klassen. Een kloof die bovendien fysiek vorm heeft gekregen door de Ring A10.

Binnen de ring gaan kinderen minimaal naar de HAVO. Buiten de ring is VMBO-t het hoogst haalbare. Dit heeft ongetwijfeld gevolgen voor de belevingswereld en het ambitieniveau van opgroeiende kinderen.

Waarom zou je voor het VWO gaan als dat geen deel uitmaakt van je eigen leefomgeving? Als het iets is wat ver weg is, met mensen die je niet kent, die anders zijn? Als je door een taalachterstand sowieso al het gevoel krijgt niet mee te kunnen komen?

Sommige kinderen zullen de stap durven en kunnen maken, zeker als ze daarin worden gesteund door hun ouders en door school. Bij anderen die minder lef of geluk hebben, blijft het talent mogelijk altijd verborgen. Dat is geen keuzevrijheid, dat is botte pech.

De trend moet dus gekeerd, maar is dat überhaupt mogelijk? Ik geloof dat het kan, maar dat zal veel inspanning, samenwerking en een lange adem vergen. Simplistische, eenzijdige en ruwe oplossingen, zoals gedwongen spreiding van leerlingen, doen meer kwaad dan goed. Een schoolkeuze is te belangrijk om gedwongen op te leggen en mensen zullen desnoods de stad verlaten om dat te voorkomen. Wat dan wel?

Oplossingen
Ten eerste, begin vroeg. Taalachterstanden moeten op jonge leeftijd worden voorkomen en de kwaliteit van het basisonderwijs moet overal in de stad op orde zijn.

Ten tweede, houd de spreiding van scholen in balans. We moeten durven een stop te zetten op uitbreiding van scholen in Zuid en Centrum en in plaats daarvan investeren in de kwaliteit en veiligheid van scholen daarbuiten. Locatie en kwaliteit moeten in de toekomst geen inwisselbare eenheden meer zijn.

Ten derde, zorg voor een aantrekkelijker en gedifferentieerder aanbod. Door profilering op bijvoorbeeld techniek, creativiteit of tweetalig onderwijs, kunnen scholen aantrekkelijk worden voor leerlingen met specifieke interesses.

Ten slotte, schoolbesturen moeten samenwerken. Alleen als scholen elkaar geen vliegen af vangen, maar elkaar zien als partners in het bieden van zo goed mogelijk onderwijs aan alle kinderen van de stad, kan werkelijk een omslag worden bewerkstelligd. Samen kan dan voldoende tegenkracht worden gegeneerd om de segregatiekloof te dichten en verborgen talenten tot bloei te laten komen.

Marjolein Moorman
Woordvoerder Onderwijs