PvdA Amsterdam Centrum

Notities, moties en vragen

De PvdA over de Creatieve stad: hype of hulpmiddel

Do 9 Sep 2004 - Lodewijk Asscher

Voorzitter, daar zitten we dan. We spreken over ruimte voor talent en eigenlijk ook over de creatieve stad en Richard Florida. Het debat kent een haarspeldbochtachtige geschiedenis. Dat is ook niet verwonderlijk als je leest uit hoeveel nota’s, plannen en beleidsstukken het laatste stuk is gedestilleerd. En hoewel we moeten waken niet door te slaan in hypegedrag is het goed dat we vandaag spreken over de strategische ontwikkeling van onze economie. De discussie over de creatieve stad verdiend dat.

Over de verschillende nota’s en over het debat van vandaag hangt onmiskenbaar de schaduw van de Amerikaanse auteur Richard Florida. Zijn the rise of the creative class heeft ongetwijfeld niet alleen mijn zomervakantie gevuld. Florida is evident een creatieve wetenschapper. Hetzelfde geldt voor onderzoekers als Gerard Marlet die voor de zomer in Economische Statischtische Berichten schreef over dit onderwerp.

De kunst voor ons als Raad is om een scherp onderscheid te maken tussen de hypes en versimpeling aan de ene kant en de reële ontwikkelingen en keuzes aan de andere kant. Het verschil tussen hype en hulpmiddel kortom.

Wat is volgens ons onderdeel van de hype? Allereerst de term ‘creatieve klasse’. Florida zegt zelf ook dat de ‘creatieve klasse’ niet nieuw is. Creatieve mensen zijn er altijd al geweest. Sterker nog: Amsterdam heeft ook altijd veel creatieve inwoners gehad. De definitie van creatief is ook zo breed gekozen dat het erg moeilijk is er niet direct of indirect bij te horen. Om het in Amsterdamse 2004- slogantaal te zeggen: I am Creative!

Het is ook iets om trots op te zijn dat onze stad al eeuwen wordt gekenmerkt door creativiteit door slimheid door openheid. De cultuur van de stad is per definitie een factor voor de welvaart van de stad. Maar daarmee is niets gezegd over hedendaagse economische dilemma’s.

Florida onderscheidt drie T’s die bepalend zijn voor succes. Technologie, tolerantie en talent. Over de derde T, ‘talent’, gaat de notitie van Cohen. En hier doet zich een opvallende paradox voor. Als we iets kunnen leren van de geschriften van Florida dan is het wel dat de Creatieve klasse niet te sturen is. Als we dus een creatieve klasse willen, moeten we misschien juist zo min mogelijk beleid daarvoor maken. We moeten de discussie over de creatieve stad in ieder geval niet te eenvoudig gebruiken als vehikel om een ander debat, over sociale woningbouw, te beslechten. Te simpel, te eendimensionaal. De creatieven wonen juist vaak in sociale woningbouw. Soms krijg je bijna de indruk dat door bijvoorbeeld D’66 gestreefd wordt naar een creatieve stad voor de elite, een creatief Wassenaar.

We moeten scherp onderscheid maken tussen wat wij moeten doen en wat we juist niet moeten doen. Neem het door de Volkskrant geïnterviewde lid van de creatieve klasse. Deze jongen mijmerde dat het bijna bankroete Berlijn zo hip is omdat er allemaal leegstaande gebouwen staan waar niks mee gebeurt. Tsja. Blijkbaar is er een voorliefde voor oude, vervallen gebouwen die toch niet zou moeten leiden tot verwaarlozing en faillissement van de stad.

De econoom Gerard Marlet laat zien dat de creatieve klasse vooral actief is in steden die goed scoren op de woonaantrekkelijkheidsindex. In deze index wordt rekenening gehouden met de aanwezigheid van voorzieningen als natuur, cultuur, historisch karakter, culinair aanbod, aanwezigheid universiteit, maar ook van ‘gewone traditionele’ aantrekkelijkheidskenmerken als: bereikbaarheid, aanwezigheid van werk. Ook economen als Kloosterman en Musterd laten zien dat Amsterdam in veel opzichten goed presteert.

Wat in dit kader interessant, en relatief nieuw, is, is de notie van Richard Florida dat de arbeidsmarkt eerder een push-factor is dan een pull-factor in de economie. Dus: een goede arbeidsmarkt trekt werkgelegenheid aan en niet andersom.

Arbeid als pull-factor, een prettige stad voor ondernemende, creatieve mensen. Waar staat Amsterdam dan? Sako Musterd, die ook in de notitie van Job Cohen wordt aangehaald, zegt: ‘Amsterdam kan zich zonder gene het label van internationale creatieve culturele kennisstad toe-eigenen (…) Het bewonersprofiel van Amsterdam sluit, in vergelijking tot Barcelona en Munchen betrekkelijk goed aan op de ambities om een culturele, creatieve en kennisstad te zijn.’

Voor de PvdA en de stad is vervolgens belangrijk wat we eraan hebben. Belangrijkste conclusie lijkt te zijn dat de creatieve klasse zichzelf heel goed kan bedruipen en juist niet door de overheid geholpen wil worden met het zoeken van een leuke plek en tijdsbesteding. Florida zegt terecht dat creativiteit bij iedereen aanwezig is, maar hij noemt de creatieve klasse de mensen die ‘het geluk’ hebben hun brood te kunnen verdienen met hun creativiteit.

Het probleem van de grote groep laaggeschoolden en het gebrek aan laaggeschoolde arbeid is ondertussen niet opgelost. Dat probleem vergt een diepgaandere analyse, en vooral meer creativiteit dan in de ruimte voor talentdiscussie is te vinden. Een oplossing is onderwijs, natuurlijk. Maar volgens de PvdA is het juist dit onderwerp dat ons de komende tijd meer bezig zou moeten houden. Wij zullen komen met voorstellen en willen Raad en College ook uitnodigen hierover binnenkort te praten tijdens een Debat van de Arbeid.

Voorlopig moeten we zorgen voor voldoende sociale woningbouw, voldoende goede scholen en voldoende stageplekken. Daar moet het beleid zich op richten, zodat iedereen in Amsterdam kan wonen, leren, werken en liefhebben. Dan is Amsterdam een vrije, dynamische, creatieve, welvarende en sociale stad. We moeten creatief zijn in ons beleid. Zonder dat we ons ‘creatieve stad’ hoeven te noemen.